O S/Y FRELA
S/Y Frela zbudowana została w roku 1966, w stoczni K. Christensen & Co. Moens Båtbyggeri w Risør w Norwegii pod nazwą “Inger”.
„Frela” jest 44-stopowym, drewnianym jachtem pełnomorskim typu Colin Archer, jej kadłub wzorowany jest na kadłubach łodzi ratowniczych zaprojektowanych przez Archera pod koniec XIX wieku, stąd potężna, dębowa konstrukcja, poszycie grubości 5 cm, długi kil i rufa typu szpicgat. W spisie jednostek zbudowanych w tej założonej w 1875 stoczni “Frela” figuruje jako jedyna opisana jako “havseiler” — czyli jacht pełnomorski.
Charakterystyczna sterówka Freli, nieobecna na pierwszych, żaglowych jeszcze redningsskøyte, czyli łodziach ratowniczych typu Colin Archer, pojawiła się po raz pierwszy w latach trzydziestych na dużych, 61-stopowych żaglowo-motorowych redningsskøyte zbudowanych w stoczni K. Christensen & Co. w latach trzydziestych, m.in. na RS44 Idun i RS46 Thomas Fearnley.
Zbudowana na zamówienie pierwszego armatora, właściciela największej ówczesnej gazety w Bergen, od początku jako pełnomorski jacht nawiązujący swoimi liniami do pięknej historii redningsskøyte, S/Y “Frela” powtarza linię żaglowo-motorowych łodzi ratowniczych. Posiada więc wygodną sterówkę z doskonałą widocznością i prostsze w obsłudze od gaflowego ożaglowanie typu bermudzkiego na dwóch drewnianych masztach — ożaglowanie typu kecz ułatwia pracę z żaglami o odpowiednio mniejszej powierzchni i ułatwia ustabilizowanie jachtu względem wiatru.
Jacht kupiliśmy w Bergen jesienią 2024 roku, pod żaglami przeprowadziliśmy go do Polski, gdzie w latach 2025-2026 przeszedł gruntowny remont w firmie Complex Jacht w Pucku, podczas którego kadłub oraz wnętrze zostały całkowicie i starannie odrestaurowane, zainstalowano nowoczesną elektronikę nawigacyjną, nową instalację elektryczną i wyposażenie hotelowe. Efektem jest jacht, który zachował swoją klasyczną duszę, a jednocześnie spełnia współczesne standardy bezpieczeństwa i komfortu.
KONSTRUKCJA
Kil oraz kilson S/Y Frela wykonane są z norweskiej sosny, pozyskiwanej lokalnie w lasach otaczających Risør. Wręgi, pokładniki, dziobnica i jej ekwiwalent na rufie wykonane są z dębu pozyskiwanego 100 km na północ od Risør, w Vestfold. Poszycie kadłuba zrobiono z 50 mm klepek sosnowych. Kadłub malowany na biało, część podwodna czarna, pokład i nadbudówka olejowane olejami D1 i D2. Balast żeliwny 4,5 tony. Pokład z klepek 50 mm iroko/teak. Konstrukcja sterówki — sosna i mahoń. Dach sterówki — teak/iroko. Luk achterpiku oraz luk do kabiny przedniej teakowe. Przeszklony luk nad mesą teakowy. Wentylacja kadłuba: 2x fajka mosiężna w doradzie teakowej, 2x wywietrzniki grzybkowe — w kambuzie i w łazience. Dodatkowa wentylacja w sterówce. Ster na rufie szpicgat na krótkim rumplu, sterociągi w systemie linek stalowych i łańcuchów wyprowadzone do sterówki. Sterowanie awaryjne — rumpel stalowy, montowany do drewnianego na pokładzie. Maszty drewniane. Olinowanie stałe liny galwanizowane — wymiana na nierdzewne zaplanowana na jesień 2026, wraz ze zdjęciem i serwisem masztów.
AUTONOMIA
Frela jest jednostką o bardzo dużej autonomii, przygotowaną do długich, samodzielnych rejsów:
- 2 zbiorniki paliwa 800 litrów każdy, zasięg na silniku około 1500 Nm przy prędkości przelotowej ok. 5-6 węzłów
- Zbiornik wody około 500 litrów
- Odsalarka Ocean Spring 230 V o wydajności 110 l/h
- Zasilanie – jacht posiada nową instalację elektryczną z przetwornicą Victron Multiplus, która zapewnia zasilanie 230 V zawsze w czasie używania silnika głównego (alternator o mocy 200 A), a także w czasie żeglugi na żaglach czy na kotwicy, korzystając z dużego zapasu energii w akumulatorach LiFePo4 Victron o pojemności 400 Ah. Osobne akumulatory są dedykowane do rozruchu silnika oraz wsparcia windy kotwicznej. System wspomagają rozkładane panele słoneczne – wybraliśmy rozkładane, aby móc wspomagać system elektryczny podczas długich pasaży na żaglach bez permanentnego szpecenia klasycznego kadłuba i sterówki panelami montowanymi na stałe
- Ogrzewanie webasto, grzejniki elektryczne 230 V w łazience i kabinie dziobowej, ogrzewanie sterówki z silnika
OŻAGLOWANIE
Komplet marszowy nowych żagli zaprojektowanych w pracowni Narwal (2026). Grot i bezan są tradycyjne z listwami na pełzaczach z możliwością klasycznego refowania. Genua została zamontowana na nowym rollerze ProFurl z fałem i szotami wyprowadzonymi za sterówkę, skąd bezpiecznie oraz wygodnie można trymować wszystkie żagle, stawiać i refować bezana i rozwijać genuę. Postawienie i refowanie grota wymaga wyjścia do grotmasztu.
W planach na sezon 2026 uszycie żagli sztormowych — sztaksla i trajsla.
BEZPIECZEŃSTWO
Frela jest jednostką zaprojektowaną na trudne warunki – jej klasyczna konstrukcja daje poczucie stabilności i bezpieczeństwa, a najnowsza elektronika zapewnia komunikację wg nowoczesnych standardów.
STERÓWKA
Wygodna i bezpieczna do prowadzenia nawigacji oraz spędzania czasu w porcie i na kotwicy. Wnętrze wykończone jest mahoniem. Okna zapewniają świetną widoczność 360° — przed sternikiem w szybie zamontowana jest tradycyjna, mosiężna obrotowa wycieraczka marki Speich. Na lewej burcie znajduje się stanowisko sternika z kołem sterowym, manetką silnika i elektronicznymi przyrządami nawigacyjnymi, na prawej tradycyjny stół nawigacyjny do map papierowych oraz mesa dla 3-4 osób z miejscami do siedzenia i stołem. Sterówka posiada również koję wachtową oraz liczne szuflady i szafki, przeznaczone na narzędzia, pomoce nawigacyjne i wyposażenie bezpieczeństwa. Stylu klasycznego drewnianego jachtu znakomicie dopełniają zabytkowe, mechaniczne zegar z systemem wybijania szklanek i barometr niemieckiej firmy Schatz oraz klinometr.